است . اوّل - توبه از كباير امرى ممكن و قابل وقوع است زيرا او مىداند كه كباير نزد خداوند بزرگتر ، و خشم و غضب او را برانگيزاننده‌تر ، و گناهان صغيره به شمول عفو او نزديكترند ؛ سپس محال نيست كه از گناهى كه بزرگتر است توبه كند و بر آن پشيمان شود . وى مانند كسى است كه بر كسان و حرم و مركوب شاه جنايتى وارد كند ، و از جنايت خود بر اهل و حرم او بيمناك باشد ليكن جنايت خود را بر مركوب او ناچيز شمارد . پشيمانى نيز بر حسب عظمت گناه و اعتقاد به اين است كه تا چه حدّ دور كنندهء او از درگاه الهى است ، و چنين توبه‌اى از نظر شرع قابل امكان است چه در اعصار گذشته توبه كنندگان بسيار بوده و هيچ كدام از آنها معصوم نبوده‌اند ، زيرا توبه مقتضى عصمت نيست ، پزشك بيمار را به سختى از خوردن عسل منع و از خوردن شكر با تهديد كمترى كه گويا اصلا ضررى به حال او ندارد نهى مىكند ، در نتيجه بيمار تنها از خوردن عسل خوددارى مىكند نه از شكر و اين امرى ممكن است ، و اگر بر اثر غلبهء ميل از هر دو بخورد تنها از خوردن عسل پشيمان خواهد شد . دوم - از برخى گناهان كبيره توبه كند ، و اين نيز ممكن است ، زيرا معتقد است كه بعضى كباير در نزد خداوند سخت‌تر و بزرگترند ، همچون كسى كه از كشتار و غارت و ستم و مظالم توبه كند چون مىداند كه دفتر مظالم تا تصفيه حسابها بسته نمىشود ، ليكن آنچه ميان خود و خداست به عفو نزديك است . اين نوع توبه نيز ممكن و قابل وقوع است . اين نظير تفاوتى است كه در صغاير و كباير وجود دارد ، زيرا گناهان كبيره نيز در ذات خود و در اعتقاد مرتكب آنها متفاوتند ، همچنين ممكن است از گناهانى كه به بندگان خدا مربوط نمىشود توبه كند ، فى المثل از شرابخوارى تايب شود بى آن كه از زنا توبه كند زيرا براى او آشكار شده كه شراب كليد همهء بديهاست ، و اگر عقلش زايل شود در حالى كه هيچ چيزى نمىداند همهء گناهان را مرتكب مىشود . از اين رو به سبب اعتقاد او به رجحان بدى شرابخوارى در وى ترسى پديد مىآيد كه باعث ترك آن در آينده و پشيمانى نسبت به گذشته است . سوّم - از گناه صغيره توبه كند در حالى كه بر ارتكاب گناه كبيره‌اى كه مىداند كبيره است اصرار داشته باشد . همچون كسى كه از غيبت و نگاه كردن به نامحرم و امثال اينها توبه كند در حالى كه بر شرابخوارى پافشارى داشته باشد . اين نوع نيز امكان پذير است و